MISHKAT

MISHKAT

The Wisdom of Prohibiting Unnecessary Questions in the Qur’an: Ethical, Social, and Jurisprudential Analysis Al-Ma'idah Surah, Verse 101

Document Type : Review articles

Authors
Reza Mollazadeh Yamchi 1
Meysam Sho’ayb 2
Abbas Esma’ili zadeh 3
1 Postdoctoral Researcher, Qur’an and Tradition Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad (Corresponding Author)
2 PhD, Islamic Jurisprudence and Legal Foundations, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Associate Professor, Qur’an and Tradition Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
10.22034/mishkat.2025.510115.2520
Abstract
Verse 101 of al-Ma'idah Surah by forbidding the unnecessary and sensitive questions, calls on believers to observe wisdom, caution, and responsibility in their inquiries. This study aims to provide a comprehensive analysis of the ethical, social, and jurisprudential dimensions of this divine prohibition by examining its roots and implications. The research adopts a descriptive-analytical method and uses reputable interpretative, narrational, jurisprudential, and ethical sources. Findings indicate that this Qur’anic prohibition, from an ethical perspective, entails controlling deleterious curiosity and fostering virtues such as reliance on God, intellectual humility, and responsibility. From a social perspective, it prevents the imposition of heavy burdens and the emergence of divisions and mistrust. From a jurisprudential viewpoint, it is supported by the principle of removing hardship (pleasant, hardship, impediment) and strategic reasoning in legislation to safeguard the individual and collective interests of believers. Overall, the wisdom behind this prohibition lies in guiding the faith community towards balance, excellence, lasting tranquility, and doctrinal steadfastness.
Keywords
Verse 101 of al-Ma'idah Surah
prohibition of questions
Qur’anic wisdom
ethical analysis
social analysis
jurisprudential analysis
Subjects
  1. قرآن کریم، ترجمۀ ناصر مکارم شیرازی، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامى، قم، 1373 ش.
  2. آلوسی، محمود بن عبد الله، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، دار الکتب العلمیة، بیروت، 1415ق.
  3. ابن جزی، محمّد بن احمد، التسهیل لعلوم التنزیل، شرکة دار الأرقم بن أبی الأرقم، بیروت، 1416ق.
  4. ابن عاشور، محمّد طاهر، تفسیر التحریر و التنویر، الدار التونسیة للنشر، تونس، 1984م.
  5. ابن عطیة، عبد الحق بن غالب، المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، دار الکتب العلمیة، بیروت، 1422ق.
  6. ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، مکتبة نزار مصطفی الباز، ریاض، 1419ق.
  7. ابو السعود، محمّد بن محمّد، تفسیر أبی السعود، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1983م.
  8. بروسوی، اسماعیل بن مصطفی، تفسیر روح البیان، دار الفکر، بیروت، 1408ق.
  9. بیضاوی، عبدالله بن عمر، أنوار التنزیل و أسرار التأویل، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1418ق.
  10. جصّاص، احمد بن علی، احکام القرآن، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1405ق.
  11. حوّی، سعید، الأساس فی التفسیر، دار السلام، القاهرة، 1424ق.
  12. خرم‌دل، مصطفی، تفسیر نور، احسان، تهران، 1384ش.
  13. رشید رضا، محمّد، تفسیر المنار، دار المعرفة، بیروت، 1414ق.
  14. زحیلی، وهبة بن مصطفى، التفسیر المنیر فی العقیدة و الشریعة و المنهج، دار الفکر، دمشق، 1411ق.
  15. زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، دار الکتاب العربی، بیروت، 1407ق.
  16. سبحانی، جعفر، مفاهیم القرآن، مؤسسة الإمام الصادق؟ع؟، قم، 1421ق.
  17. سجادیه، نرگس و دیگران، «رویکردی تربیتی به کارکردهای پرسش از منظر قرآن کریم»، مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی، دورۀ هفتم، شمارۀ 16، 1396ش.
  18. سیّد قطب، سیّد بن قطب، فی ظلال القرآن، دار الشروق، القاهرة، 1425ق.
  19. شحاته، عبدالله محمود، تفسیر القرآن الکریم، دار غریب، القاهرة، 1421ق.
  20. شعراوی، محمّد متولی، تفسیر الشعراوی، أخبار الیوم، القاهرة، 1991م.
  21. شوکانی، محمّد بن علی، فتح القدیر، دار إبن کثیر، دمشق، 1414ق.
  22. صادقی تهرانی، محمّد، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن و السنة، فرهنگ اسلامی، قم، 1406ق.
  23. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، بیروت، 1390ق.
  24. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ناصر خسرو، تهران، 1372ش.
  25. طبری، محمّد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، دار المعرفة، بیروت، 1412ق.
  26. طوسی، محمّد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، بی­تا.
  27. طیّب، عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، اسلام، تهران، 1369ش.
  28. فخر رازی، محمّد بن عمر، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1420ق.
  29. فرّاء، یحیى بن زیاد، معانی القرآن، الهیئة المصریة العامة للکتاب، القاهرة، 1980م.
  30. فضل ‌الله، محمّدحسین، من وحی القرآن، دار الملاک، بیروت، 1419ق.
  31. قاسمی، جمال‌الدین، محاسن التأویل، دار الکتب العلمیة، بیروت، 1418ق.
  32. قشیری، عبدالکریم بن هوازن، لطائف الإشارات، الهیئة المصریة العامة للکتاب، القاهرة، 2000م.
  33. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، دار الکتاب، قم، 1363ش.
  34. مراغی، احمد مصطفى، تفسیر المراغی، دار الفکر، بیروت، 1365ق.
  35. مغنیة، محمّدجواد، التفسیر الکاشف، دار الکتاب الإسلامی، قم، 1424ق.
  36. مقاتل بن سلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1423ق.
  37. مکارم شیرازی، ناصر، الأمثل فی تفسیر کتاب الله المنزل، مدرسة الإمام علی بن أبی طالب؟ع؟، قم، 1421ق.