MISHKAT

MISHKAT

Analysis of Historical Developments in the Interpretation of the Verse: "This Day I Have Perfected for You Your Religion" with a Statistical Approach to the Commentators’ Views

Document Type : Original Article

Authors
1 MA Student in Qur’anic Sciences, Interdisciplinary Qur’an Studies Institute, Shahid Beheshti University
2 Assistant Professor, Interdisciplinary Qur’an Studies Institute, Shahid Beheshti University (corresponding author)
3 Assistant Professor, Department of Philosophy and Islamic Theology, Faculty of Theology and Islamic Sciences, Allameh Tabataba’i University
Abstract
The commentators of two great sects of Islam have presented various viewpoints over time regarding the verse: "This day have I perfected your religion for you..." (5:3), some of which overlap, while others are entirely distinct. By examining the interpretive opinions, it is often observed that certain interpretations have gained more acceptance and peaked in specific centuries, while contrasting views have been weakened. Among these, there are also commentators who have highlighted a view contrary to the prevailing interpretive currents of their time, even distinct from their own doctrinal approaches. Reflecting on how these commentators have engaged with the mentioned verse emphasizes the necessity of conducting a thorough study with a quantitative approach, followed by qualitative analysis of the results to better understand the interpretive opinions. This research addresses how the volume of commentators' statements correlates with historical fluctuations. The findings reveal a significant relationship between the variations in the volume of the commentators' statements and the historical developments of their contemporaries. Consequently, depending on societal conditions, commentators have varied in their approaches, including silence, prudent dissimulation, and the development of interpretive discussions. For instance, during critical periods like the Mongol invasion or the Seljuk era, there was little opportunity for scholarly discourse, leading to a decline in interpretive works. However, during times of political power for either group, there was an increase in the volume of related interpretations as they aimed to critique and respond to the views of opposing groups. For example, during the Ilkhanate and Safavid periods, the volume of Shia interpretations concerning the authority of Imam Ali (A.S.) significantly increased due to socio-political circumstances.
Keywords
Subjects

  1. قرآن کریم.
  2. ابن ‏عربى، محمّد بن على، تفسیر ابن عربى، نویسنده: کمال‌الدین عبدالرزاق کاشانی، جلد 3، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1422ق.
  3. ابن ‏قتیبه، عبدالله بن مسلم، تفسیر غریب القرآن (ابن قتیبه)، دار و مکتبة الهلال، بیروت، 1411ق.
  4. اشکورى، محمّد بن على، تفسیر شریف لاهیجى، دفتر نشر داد، تهران، 1373ش.
  5. بحرانى، ‌‌‌‌‌‌هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، مؤسسة البعثة، قسم الدراسات الإسلامیة، قم، 1415ق.
  6. بروجردى، محمّدابراهیم، تفسیر جامع، کتابخانۀ صدر، تهران، 1366ش.
  7. ترکمنی آذر، پروین، تاریخ سیاسی شیعیان اثنی­عشری در ایران (از ورود مسلمانان به ایران تا تشکیل حکومت صفویه)، مؤسسۀ شیعه­شناسی، تهران، 1383ش.
  8. ثعلبى، احمد بن محمّد، الکشف و البیان المعروف تفسیر الثعلبی، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1422ق.
  9. جرجانى، حسین بن حسن، جلاء الأذهان و جلاء الأحزان (تفسیر گازر)، دانشگاه تهران، تهران، 1378ق.
  • جعفریان، رسول، «نگاهی به ادوار تمدن اسلامی»، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شهریور و مهر 1385ش.
  1. جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، تحقیق مجید حیدری‌فر و روح‌الله رزقی، تابستان ۱۳۸۹ش.
  2. چلونگر، محمّدعلی و سید مسعود شاهمرادی، دولت­های شیعی در تاریخ، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، 1396ش.
  3. خطیب، عبدالکریم، التفسیر القرآنى للقرآن، دار الفکر العربی، بیروت، 1424ق.
  4. دروزة، محمّد عزّة، التفسیر الحدیث: ترتیب السور حسب النزول، دار الغرب الإسلامی، بیروت، 1421ق.
  5. رهنما، مسعود، «تفسیر ابن­ عربی»، دانشنامۀ جهان اسلام، بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، تهران، 1393ش.
  6. سیوطى، عبدالرحمن بن ابى‌بکر، الدر المنثور فى التفسیر بالمأثور، کتابخانۀ عمومى حضرت آیت­الله العظمى مرعشى نجفى، قم، 1404ق.
  7. شایسته­نژاد، علی­اکبر، «تفسیر مقاتل بن سلیمان و جایگاه آن»، مطالعات قرآن و حدیث، دورۀ دوم، شمارۀ 1، ۱۳۸۷ش.
  8. شبیری، سید محمّدجواد، «تفسیر علی بن ابراهیم قمی»، دانشنامۀ جهان اسلام، بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، تهران، 1393ش.
  9. طاووسی مسرور، سعید، «شیعه و علوم، تمدن و فرهنگ اسلامی»، دانشنامۀ جهان اسلام، بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، تهران، 1399ش.
  10. طباطبایى، محمّدحسین، ترجمۀ تفسیر المیزان، جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم، قم، 1374ش.
  11. طبرى، محمّد بن جریر، جامع البیان فى تفسیر القرآن (تفسیر الطبرى)، دار المعرفة، بیروت، 1412ق.
  12. طوسى، محمّد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، بی‌تا.
  13. طیّب، عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، اسلام، تهران، 1369ش.
  14. فتح­اللهی، ابراهیم، «روند شکل‌گیری حرکت‌های تفسیری قرآن کریم در ایران از قرن سوم تا پایان قرن چهاردهم هجری»، پژوهش­نامۀ تفسیر و زبان قرآن، شمارۀ ۱۲، 1397ش.
  15. فخر رازى، محمّد بن عمر، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1420ق.
  16. فراء، یحیى بن زیاد، معانى القرآن (فراء)، الهیئة المصریة العامة للکتاب، القاهرة، 1980م.
  17. قرائتى، محسن، تفسیر نور، مرکز فرهنگى درس­هایى از قرآن، تهران، 1388ش.
  18. قطب، سید، فى ظلال القرآن، دار الشروق، بیروت، 1425ق.
  19. قمى، على بن ابراهیم، تفسیر القمی، نویسنده: علی ابن حاتم قزوینی، دار الکتاب، قم، 1363ش.
  20. قمى مشهدى، محمّد بن محمّدرضا، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، تهران، 1368ش.
  21. کاشانى، فتح‏الله بن شکرالله، منهج الصادقین فی الزام المخالفین، کتابفروشى اسلامیه، تهران، 1336ش.
  22. کاشانى، محمّد بن مرتضى، تفسیر المعین، کتابخانۀ عمومى حضرت آیت­الله العظمى مرعشى نجفى، قم، 1410ق.
  23. مغنیه، محمّدجواد، ترجمۀ تفسیر کاشف، بوستان کتاب قم، قم، 1378ش.
  24. مقاتل بن سلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1423ق.
  25. مکارم شیرازى، ناصر و دیگران، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1371ش.
  26. هالم،‌‌‌‌‌‌ هاینس، تشیع، ترجمۀ محمّدتقی اکبری، نشر ادیان، قم، 1385ش.