MISHKAT

MISHKAT

Ethical Analysis of “Righteousness" in the Qur’an and Tradition with Emphasis on Moral Responsibility

Document Type : Original Article

Author
Muhammad Amin Khansari
Assistant Professor, Qur’an and Tradition Research Center
10.22034/mishkat.2025.534901.2591
Abstract
In the Islamic ethical system, righteousness is one of the fundamental concepts that is the root of charity and responsibility. The present study, using a descriptive-analytical method and emphasizing the Qur'an and Tradition, analyzes the moral and ethical dimensions of responsibility based on righteousness from Qur'an and Tradition perspective. Righteousness is not just a moral precept or individual virtue, but a comprehensive framework for human moral behavior towards God, society, and himself. The responsibility arising from righteousness and goodness is two-way, consisting of a negative duty (avoiding evil, oppression, transgression, and cooperation in sin) and a positive duty (actively realizing goodness, benevolence, defending the oppressed, and altruism). This responsibility has a wide range: from kindness to parents to supporting the needy, defending the oppressed, and adhering to the principles of social justice. Moral responsibility based on goodness and righteousness requires not only an understanding of priorities, but also an awareness of the circumstances, rights of others, and individual capacities. In ethics based on the Qur'an and Tradition, goodness is considered a conscious action that is staged and subject to a normative and value system; in the sense that goodness has special priorities towards parents, relatives and benefactors. In addition, the aforementioned concept has multiple normative criteria: utilitarian, virtuous and duty-oriented. In addition, the aforementioned concept has multiple normative criteria: utilitarian, virtuous, and deontological.
Keywords
Islamic ethics
ethics of the Qur&‌‌‌rsquo
an and Tradition
righteousness
responsibility
goodness
charity
Subjects
1. قرآن کریم.
2. ابن شعبه، حسن بن علی، تحف العقول، جماعة المدرّسین، قم، 1404ق.
3. ابن منظور، محمّد بن مکرّم، لسان العرب، نشر أدب الحوزة، قم، 1405ق.
4. برقی، احمد بن محمّد، المحاسن، دار الکتب الإسلامیة، قم، 1371ق.
5. تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمّد، غرر الحکم و درر الکلم، دار الکتب الإسلامیة، قم، 1378ق.
6. راغب اصفهانی، حسین بن محمّد، مفردات ألفاظ القرآن، دار العلم، تهران، 1412ق.
7. زمخشری، محمود بن عمر، الکشّاف عن حقائق غوامض التنزیل، مؤسسة النشر الإسلامی، قم، 1415ق.
8. طباطبایی، محمّدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، جامعۀ مدرّسین، قم، 1417ق.
9. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، قم، 1379ق.
10. عسکری، حسن بن عبد الله، معجم الفروق اللغویة، دار العلم، قم، 1400ق.
11. قرائتی، محسن، تفسیر نور، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، قم، 1382ش.
12. کلینی، محمّد بن یعقوب، الکافی، دار الحدیث، قم، 1429ق.
13. لاودن، روبرت بی، «اخلاق فضیلت»، در دانشنامۀ فلسفۀ اخلاق، ترجمۀ انشاءالله رحمتی، سوفیا، تهران، 1392ش.
14. متقی هندی، علی بن حسام الدین، کنز العمّال، مؤسسة الرسالة، بی‌جا، چاپ پنجم، 1401ق/ 1981م.
15. مجلسی، محمّدباقر بن محمّدتقی، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1404ق.
16. محمّدی ری‌شهری، محمّد، دانشنامۀ قرآن و حدیث، دارالحدیث، قم، 1391ش.
17. محمّدی ری‌شهری، محمّد، میزان الحکمه، جلد 1، دارالحدیث، قم، 1389ش.
18.محمدی ری‌شهری، محمد، موسوعة معارف الکتاب و السنة، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث _ سازمان چاپ و نشر، بیروت، 1432ق.
19. نهج ‌‌الفصاحه: مجموعۀ کلمات قصار حضرت رسول؟ص؟، ترجمه و تألیف ابوالقاسم پاینده، امیرکبیر، تهران، 1382ش.
20. ویلیامز، برنارد، فلسفۀ اخلاق، ترجمۀ زهرا جلالی، دفتر نشر معارف، قم، 1383ش.