نقد نگرش عقلانی در جریان تفسیر عقلی - اجتماعی

نویسنده

هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

چکیده

جریان تفسیری موسوم به عقلی-اجتماعی که با رویکرد عقلانی به مثابه«روش»و با نگاهی‌ جامعه‌گرا به مثابه«گرایش»تفسیری شناخته می‌شود،در شمار جریان‌های دامنه‌دار و اثرگذار متأخر در حوزه تفسیر قرآن است که با اندیشه و حرکت علمی سید جمال الدین اسد آبادی آغاز شد و با تلاش‌های عالمانی چون شیخ محمد عبده و محمد رشید رضا در مصر،ابو الأعلی مودودی و ابو الکلام‌ آزاد و محمد اقبال لاهوری در شبه قاره هند و سید محمود طالقانی و محمد تقی شریعتی در ایران‌ بالندگی و گسترش یافت. در این نوشتار،مؤلفه‌های مهم نگرش عقلانی در این جریان که نظریه تفسیری آن را سامان داده و از منظر انتقادی نیز قابل تأمل به نظر می‌رسد،در حوزهء معارف نظری جست‌وجو شده است.نگرشی‌ تشبیهی و حس‌گرایانه به واقعیات فراطبیعی عالم شهود،تلقی تمثیلی از زبان قرآن در مفاهیم‌ فراطبیعی و برخی قصص نامتعارف و پیرو آن تلقی عرفی از زبان قرآن در مقام تشبیه و موعظه و حکایت،مؤلفه‌های اساسی این رویکرد است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Critical Review of Rational Approach in the Process of Socio-Rational Exegesis

نویسنده [English]

  • Muhammad As‘adī

چکیده [English]

The exegetical process called socio-rational is among the widespread and impressive processes of modern time in the field of the Qur'anic interpretation. In the present article, the significant components of rational approach in this process which is organized by the exegetical theory and which seems thought-provoking from the critical point of view are researched in the realm of theoretical knowledge.