مشکوة

مشکوة

خودشیءانگاری زنان و نقش خودمراقبتی معنوی با الهام از تعبیر قرآنی «یوم‌الحساب» در درمان آن

نوع مقاله : علمی _ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی مقطع دکتری علوم قرآنی و حدیث، دانشگاه رضوی.
2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی(نویسنده مسئول).
3 دانشیار مبانی تعلیم و تربیت، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد.
4 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
چکیده
پدیدۀ خودشیءانگاریِ زنان براثر انگاره‌ای کاذب ایجاد می‌­شود،که زن به‌ خود از دیدگاه ناظری بیرونی نگریسته و درگیر وارسی افراطی و مزمن ظاهرش می‌­شود. محققان غربی در پژوهش‌های مختلفی به ‌عوامل، آثار و پیامدهای ویرانگر خودشیءانگاری زنان پرداخته و راهکارهایی برای پیشگیری و درمان آن از دیدگاه روان‌شناسی و جامعه‌شناسی ارائه داده‌اند. اما در تحقیقات آنان، راهکارهایی برگرفته از جهان‌بینی دینی و معادباوری قرآن که عاملی مؤثر در تقویت خودشناسی و مقابله ‌با خودشیء‌انگاری است مشاهده نمی‌شود. بنابراین مسئلۀ اصلی ‌تحقیق حاضر بررسی چگونگی مقابله ‌با خودشیءانگاری از طریق خودمراقبتی‌ معنوی بر محور «یوم الحساب» است. اعتقاد به آیات وحیانی و قرائت تعابیر قرآنی معاد با پیشوند «یوم» موجب شکل‌گیری انگاره­ای حقیقی از قیامت در ذهن شخص شده و تأثیر اساسی در جهان‌بینی او دارد. تعبیر «یوم‌الحساب» نیز موجب ترغیب انسان در رجوع به نفس ‌خود شده و خودشناسی، محاسبه و مراقبۀ نفس را در پی خواهد داشت. این مراقبت درونی، فرد را از توجه افراطی به بدن و ظواهر آن باز می‌دارد و در نتیجۀ از پدیده خودشیءانگاری زنان پیشگیری و یا سبب درمان آن می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Women's Self-objectification and the Role of Spiritual Self-care Inspired by the Qur’anic Interpretation "Judgment Day" in its Treatment

نویسندگان English

Sayyedeh Jamileh Hashemnia 1
Javad Iravani 2
Tahereh Javidi Kalate Jafarabadi 3
Ali Jalaian Akbarnia 4
1 PhD student, Qur'an and Tradition Sciences, Razavi University
2 Professor of the Qur'an and Tradition Sciences Department, Razavi Islamic Sciences (Corresponding author)
3 Associate Professor, Basics of education, Faculty of Education and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad
4 Assistant Professor, Qur'an and Tradition Sciences, Razavi Islamic Sciences
چکیده English

The Women's self-objectification phenomenon is created by a false idea, which the woman looks at herself from an external observer perspective and she is involved in extreme and permanent examination of her appearance. Western researchers have discussed women's self-objectification's devastating effects and consequences and have provided strategies for prevention and treatment from psychology and sociology perspective. But in their research, there are no strategies derived from the religious worldview and the resurrection of the Qur'an, which is an effective factor in strengthening self-knowledge and confrontation with self-objectification. Therefore, the main issue is to investigate how to deal with self-objectification through spiritual self-care based on Judgment Day. Believing in the revelations and reciting the Qur'anic interpretations of Resurrection with the word "day" has led to the true image formation of the Resurrection in the mind and has a fundamental effect on the worldview. The interpretation of "Judgment Day" also encourages people to refer to their own soul and will lead to self-knowledge, calculation and meditation on the soul. This internal care prevents a person from paying too much attention to the body and its appearances, and as a result, the women’s self-objectification is prevented or treated.

کلیدواژه‌ها English

women's self-objectification
spiritual self-care
resurrection belief
Judgment Day
  1. قرآن، ترجمۀ محمد دشتی.
  2. نهج‌البلاغه، ترجمۀ محمد دشتی.
  3. آمدی، عبدالواحد بن محمّد، غرر الحکم و درر الکلم، ترجمۀ محمّدعلی انصاری، انتشارات محمد علی الانصاری القمی، تهران، 1337ش.
  4. برسی، حافظ رجب، مشارق انوار الیقین فی أسرار أمیر المؤمنین؟ع؟، منشورات مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، بیروت، 1379ق.
  5. جعفری، محمّدتقی، فلسفه و هدف زندگی، انتشارات کتابخانۀ صدر، تهران، 1368ش.
  6. حرانی، ابن­شعبه، تحف العقول، ترجمۀ صادق حسن‌زاده، انتشارات آل­علی؟ع؟، قم، 1382ش.
  7. حسینی دولت‌آباد، بی‌بی حکیمه و سیده جمیله هاشم‌نیا، «تحلیل انتقادی خودشیءانگاری زنان و راهکارهای قرآنی مواجهه با آن»، مجلۀ اسلام و مطالعات اجتماعی، سال هفتم، شمارۀ 26، 1398ش.
  8. رفیعی آتانی، طیبه و دیگران، «ارائۀ یک مدل رایانشی برای تصور خلاق با الهام از فلسفۀ اسلامی»، فصلنامۀ تازه‌های علوم شناختی، سال هجدهم، شمارۀ 3، 1395ش.
  9. سامانی، سید محمود و علی نصیری، «آثار تربیتی اعتقاد به معاد»، نشریۀ مطالعات تفسیری، سال اول، شمارۀ 4، 1389ش.
  10. شجاعی، محمّدصادق، درآمدی بر روان‌شناسی تنظیم رفتار با رویکرد اسلامی، دارالحدیث، قم، 1394ش.
  11. شریعتمداری، علی، اصول و فلسفۀ تعلیم و تربیت، امیرکبیر، تهران، 1379ش.
  12. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، بیروت‏، 1390ق.
  13. طبرسى، فضل بن حسن، ترجمۀ تفسیر جوامع الجامع، ترجمۀ احمد امیری شادمهری، بنیاد پژوهش­هاى اسلامى، مشهد، 1375ش.
  14. طوسى، محمّد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، بی‌تا.
  15. طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، دفتر انتشارات اسلامی، تهران، 1378ش.
  16. فرامرز قراملکی، احد، قدرت انگاره، نشر مجنون، تهران، 1400ش.
  17. فرامرز قراملکی، احد، اصول و فنون پژوهش در گسترۀ دین‌پژوهی، انتشارات مرکز مدیریت حوزۀ علمیۀ قم، قم، 1383ش.
  18. فلسفی، محمّدتقی، معاد از نظر روح و جسم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، 1382ش.
  19. کامل رضانیا، علی و دیگران، «تأثیر خودبنده­انگاری بر تنظیم رفتار ارتباطی بین­شخصی در آیات و روایات»، مشکوة، سال چهل و دوم، شمارۀ 159، 1402ش.
  20. کمالی، علیرضا، تفسیر موضوعی قرآن کریم، دفتر نشر معارف، قم، 1384ش.
  21. مالتز، ماکسول، روان­شناسی تصویر ذهنی، سایکوسیبرنتیک، علم کنترل ذهن، ترجمۀ مهدی قراچه­داغی، شباهنگ، تهران، 1390ش.
  22. مجلسی، محمّدباقر، بحار الأنوار، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، بی‌تا.
  23. مردانی چمازکتی، فاطمه و دیگران، «تأثیر آموزش خودمراقبتی روانی اجتماعی بر سندرم بازنشستگی در فرهنگیان؛ یک مطالعۀ نیمه‌تجربی»، مجلۀ سالمند، دورۀ هفدهم، شمارۀ ۱، 1401ش.
  24. مطهری، مرتضی، مجموعۀ آثار، انتشارات صدرا، تهران، بی­تا.
  25. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، پیام قرآن (معاد در قرآن)، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1381ش.
  26. موسوی کاشمری، سید مهدی، «تکرار و تلقین»، مجلۀ پیام زن، شمارۀ 88، تیر 1378ش.
  27. ورّام، مسعود بن عیسی، تنبیه الخواطر و نزهة النواظر، مکتبه الفقیه، قم، بی‌تا.