مشکوة

مشکوة

سیر تطور فوایدنگاری؛ مطالعۀ موردی الفوائد الرجالیه در تراث شیعه

نوع مقاله : علمی _ پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد.
2 استاد گروه آموزشی علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد(نویسنده مسئول).
3 دانشیار گروه آموزشی علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد.
چکیده
فوایدنگاری رجالی در محافل امامیه به­‌عنوان یک سبک نگارشی در میان مناهج تألیفی که بر بیشتر علوم سایه افکنده، از جایگاهی ممتاز و متفاوت برخوردار است. در پژوهش حاضر با به‌­کارگیری روش توصیفی افزون بر بیان چیستی و سابقۀ فایده/ فوایدنگاری و اشاره­‌ای گذرا به اسلوب­‌های تألیفی، به گونه­‌ها، کاربست و پیشینۀ ظهور فواید رجالی که نشان­‌دهندۀ کارایی داده­‌ها و یافته‌­های رجالیان است و به توسعۀ دانش رجال و تدوین اصول و قواعد آن یاری رسانده، پرداخته می­‌شود. یادکرد آثار رجال‌­پژوهان در زمینۀ فوایدنگاری و توصیف و تحلیل گزاره‌­ها، داده‌­ها و اطلاعات آثار یادشده با رویکرد بازشناختی، راهبرد نویسنده در مسیر پژوهش است. از دستاوردهای پژوهش حاضر می‌توان به فراوانی فوایدنویسی رجالی و تطور آن نسبت به دیگر سبک‌­های تألیفی در دانش‌های اسلامی و پیدایش آن در زمانی پیش از مکتب حلّه اشاره کرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Evolution of the Benefit Writing; al-Fawaed al-Rejaliyah in Shi'ite Heritage Case Study

نویسندگان English

Seyyed Mohammad Taghi Shushtari 1
Hassan Naghizadeh 2
Gholam Reza Raeesian 3
1 PhD Student of Qur'an and Tradition, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad (Corresponding Author)
2 , Professor of Qur'an and Tradition Sciences, Faculty of Theology and Islamic Education, Ferdowsi University of Mashhad
3 , Associate Professor of Qur'an and Tradition Sciences, Faculty of Islamic Theology and Education, Ferdowsi University of Mashhad
چکیده English

Narrators of tradition benefits in Twelvers circles as a writing style among the writing methods that have been cast on most of the sciences, have a distinct and different place. Narrators of tradition benefits in Twelvers circles as a writing style among the writing methods that have been cast on most of the sciences, have a distinct place. In this research, by using the descriptive method in addition to stating the nature and history of benefits and a reference to authoring styles, to the types, application and background of the emergence of narrators of traditions benefits that show the effectiveness of the data and findings which have helped to develop narrators of tradition knowledge and formulate its principles and rules, are discussed. Mentioning the works of scholars in the field of benefit writing and description and analysis of propositions, data and information of the mentioned works with a cognitive approach is the author's strategy in the research. Among the achievements of the present research, we can point out the abundance of narrators of tradition writing and its evolution compared to other authoring styles in Islamic knowledge and its emergence before the Helleh School.

کلیدواژه‌ها English

authorial style
benefit writing
al-Fawaed al-Rejaliyah
Shi'ite narrators of tradition
  1. آقا بزرگ تهرانی، محمّد محسن، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، تصحیح: احمد منزوی، بیروت، دار الأضواء، بیروت، بی­تا.
  2. آقا بزرگ تهرانی، محمّد محسن، مصفّی المقال فی مصنّفی علم الرّجال، تصحیح: احمد منزوی، چاپخانۀ مجلس، تهران، ۱۳۷۸ق.
  3. آقاجانی، نصرالله، اسلام و تجدّد در مصر، بوستان کتاب، قم، ۱۳۹۲ش.
  4. ابن شهید الثانی، جمال الدین الحسن بن زین الدین، منتقی الجمان فی الأحادیث الصحاح و الحسان، مؤسسة النشر الإسلامی، قم، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، قم، ۱۳۶۲ش.
  5. ابن منظور، محمّد بن مکرّم، لسان العرب، دار الفکر، بیروت، بی­تا.
  6. ­­ندیم، محمّد بن اسحاق، الفهرست، ترجمۀ محمّدرضا تجدد، امیرکبیر، تهران، ۱۳۶۶ش.
  7. ابو الحسن، سیّد علی، الفوائد الرجالیة و یلیه الإنتصار لصحة الکافی للنائینی، ذوی القربی، قم، بی­تا.
  8. احمد بدوی، احمد، أسس النقد الأدبی عند العرب، دار النهضة مصر للطباعة و النشر، القاهرة، 1996م.
  9. اردبیلی، محمّد بن علی، جامع الرواة و رافع الإشتباهات، التحقیق و الإستدراک: محمد باقر ملکیان، بوستان کتاب، قم، 1433ق.
  10. جزایری، عبد النبی، حاوی الأقوال فی معرفة الرجال، ریاض الناصری، قم، ۱۴۱۸ق.
  11. حبشی، عبدالله محمّد، جامع الشروح و الحواشی، دار المنهاج، جدّة، 1439ق.
  12. باغستانی، اسماعیل «رجال علم»، در دانشنامۀ جهان اسلام، مؤسسۀ فرهنگی کتاب مرجع، تهران، 1393ش.
  13. پاکتچی، احمد، دایرة­المعارف بزرگ اسلامی، مرکز دایرة­المعارف بزرگ اسلامی، تهران، 1398ش.
  14. حسینی سبزواری، سیّد جعفر، فرائد الفوائد فی الرجال، ستاره، قم، 1431ق.
  15. حلی، تقی الدین حسین بن علی بن داود، کتاب الرجال، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، ۱۳۸۳ش.
  16. حلی، الحسن بن یوسف، رجال العلامة الحلی، دار الذخایر، نجف، ۱۴۱۱ق.
  17. خلیلی رازی نجفی، علی، سبیل الهدایة فی علم الدرایة و الفوائد الرجالیة، منشورات الفجر، بیروت، 1430ق.
  18. درایتی، مصطفی، فهرستگان نسخه­های خطی ایران، جلد ۲۴، سازمان اسناد و کتابخانۀ ملّی، تهران، ۱۳۹۲ش.
  19. درایتی، مصطفی، معجم المخطوطات العراقیة، جزء السادس عشر، تهران سازمان اسناد و کتابخانه ملّی، تهران، ۱۴۴۰ق.
  20. صدرایی خویی، فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه (جلد اول درایه و رجال)، دارالحدیث، قم، ۱۳۸۱ش.
  21. طلائیان، رسول، مأخذشناسی رجال شیعه، دارالحدیث، قم، ۱۳۸۱ش.
  22. طوسی، محمّد بن الحسن، العدة فی أصول الفقه، تحقیق: محمّد رضا انصاری قمی، ستاره، قم، 1417ق.
  23. قهپایی، عنایة الله علی، مجمع الرجال، جلد 7، مؤسسۀ مطبوعاتی اسماعیلیان، قم، بی­تا، 1364ش.
  24. کتّانی، عبد الحق، المغنی: معجم اللغة العربیة، دار الکتب العلمیه، بیروت، ۲۰۱۳م.
  25. کتانی، محمّد بن جعفر، الرسالة المستطرفة لبیان مشهور کتب السنة المشرّفة، دار البشائر الإسلامیة، بیروت، ۱۹۹۳م.
  26. کجوری شیرازی، محمّد مهدی، الفوائد الرجالیة، تحقیق: محمّدکاظم رحمان ستایش، دار الحدیث، قم، 1424ق.
  27. مازندرانی خواجویی، محمّد إسماعیل، الفوائد الرجالیه، تحقیق: السیّد مهدی الرجائی، مجمع البحوث الإسلامیة، مشهد، 1413ق.
  28. مجمع الفکر الإسلامی، موسوعة مؤلفی الإمامیة، گل­وردی، قم، 1441ق.
  29. محقق حلی، جعفر بن حسن، معارج الأصول، تحقیق: سیّد محمّد حسین رضوی کشمیری، مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، قم، 1403ق.
  30. مهریزی، مهدی و علی صدرایی خویی، میراث حدیث شیعه (دفتر اول، دوم، سیزدهم و شانزدهم)، موسسۀ علمی­ _ فرهنگی دارالحدیث، قم، 1377، 1378، 1384، 1385ش.
  31. نجاشی، احمد بن علی، رجال، دار المحجة البیضاء، بیروت، 1413ق.