مشکوة

مشکوة

محور موضوعی سورۀ نور براساس واحدهای موضوعی آن

نوع مقاله : علمی _ ترویجی

نویسندگان
1 استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم مشهد (نویسندۀ مسئول).
2 کارشناس ارشد علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم مشهد.
چکیده
شناخت ساختار و محور موضوعی هر سوره از قرآن روشی نوین در علم سوره‏‌شناسی است. سورۀ نور بیست ‏و چهارمین سورۀ قرآن است که با 64 آیه به نُه واحد موضوعی تقسیم می‌شود. آیا در میان آیات و واحدهای این سوره یک محور موضوعی می‌توان به دست آورد؟ پژوهش حاضر به روش توصیفی _ ­تحلیلی این مسئله را بررسیده است. برای این کار با تدبّر در متن آیات هریک از واحدهای نه‏‌گانۀ سوره، عنوانی برای معرّفی هر واحد موضوعی پیشنهاد شده است؛ مانند: حفظ پوشش در مراودات اجتماعی، رعایت عفّت و تعلیم کودکان برای کسب اجازۀ ورود به اتاق والدین و ایمان به حضور دائم خداوند. از طریق بررسی مضامین هریک از واحدهای موضوعی سورۀ نور و ارتباط آن‌­ها چنین می‏‌توان دریافت که محور موضوعی این سوره عبارت است از «شیوه‏‌های پیشگیری از انحرافات جنسی در نهاد خانواده و جامعه» که در هریک از واحدهای موضوعی یادشده بخشی از آن تبیین شده است. 
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Noor Surah Thematic Structure Based on its Thematic Units

نویسندگان English

Mohsen Rajabi Qudsi 1
Malihe Panahi Nik 2
1 Assistant Professor, University of Qur'anic Studies and Sciences (Corresponding Author)
2 MA in Qur'anic Sciences, University of Qur'anic Studies and Sciences
چکیده English

Knowing the thematic structure of each surah is a new method in surah studies. Noor Surah is the twenty-fourth surah of the Qur’an, which is divided into nine thematic units with 64 verses. Is it possible to find a unique theme among the verses and units of this surah? This research has investigated this problem by a descriptive-analytical method. For this purpose, a title has been proposed to introduce each thematic unit by considering the verses text of each of the Surah nine units; Keeping the veil in social interactions, observing chastity and teaching children to get permission to enter the parents' room and believe in God's constant presence. By examining the themes of each of the thematic units of Noor surah and their connections, it can be understood that the main theme of this surah is "methods of preventing sexual deviations in the family and society" which has been explained in each of the mentioned thematic units.

کلیدواژه‌ها English

Noor surah structure
surah studies
chastity
sexual deviations
verses compatibility
family consolidation
  1. قرآن کریم، ترجمۀ عبدالمحمّد آیتی، به خط حبیب‏الله فضائلی، سروش، تهران، 1369ش.
  2. ابن بابویه، محمّد بن على، علل الشرائع، کتاب‏فروشى داورى، قم‏، 1385ش.
  3. ابن فارس، احمد، معجم مقاییس اللغة، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، 1387ش.
  4. ایجی شیرازی، محمّد بن عبدالرحمن، جامع البیان فی تفسیر القرآن، دار الکتب العلمیة، بیروت، 1424ق.
  5. حاکم نیشابوری، المستدرک على الصحیحین، دار الکتب العلمیة، بیروت، ١4١١ق.
  6. حسینیان مقدّم، حسین، «بررسى تاریخى­ـ تفسیرى حادثۀ افک»، تاریخ در آینۀ پژوهش، شمارۀ 7، 1384ش.
  7. خامنه‏ای، سیّدعلی، «خطبه‏های نماز جمعۀ تهران، 28/7/1368» https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=1924، دسترسی 18/2/1403.
  8. خامنه‏ای، سیّدعلی، مروری بر مبانی روش و قواعد تفسیری حضرت آیت‏الله خامنه‏ای در تفسیر سورۀ توبه، نسیم انقلاب، تهران، 1393ش.
  9. دارمى، ابو محمّد عبدالله بن عبدالرحمن، سنن، دار المغنی، ریاض، 1421ق.
  10. دارمى، ابو محمّد عبدالله بن عبدالرحمن، مسند، تحقیق: حسین‏‏ سلیم أسد الدارانی، دار المغنی، ریاض، ١4١٢ق.
  11. شریف رضى، محمّد بن حسین، تلخیص البیان فی مجازات القرآن، دار الأضواء، بیروت، 1406ق‏.
  12. صنعانی، عبدالرزاق، المصنّف، تحقیق: حبیب ‏الرحمن الأعظمی، المکتب الإسلامی، بیروت، 1403ق.
  13. طباطبایی، سیّد محمّدحسین، قرآن در اسلام، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1394ق.
  14. طباطبایی، سیّد محمّدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن الکریم، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1417ق.
  15. طبرانى، سلیمان بن احمد، التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم، دار الکتاب الثقافی، اربد، 2008م.‏
  16. طبری، محمّد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، دار المعرفه، بیروت، 1412ق.
  17. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، تحقیق: طیّب موسوی جزایری، دار الکتاب، قم، 1363ش.
  18. کلینی، محمّد بن یعقوب، کافی، تصحیح: علی‌اکبر غفاری، دار الکتب الاسلامیه، تهران، 1407ق.
  19. لسانی فشارکی، محمّدعلی، «تفسیر سوره‏شناختی آیۀ حجاب»، وبگاه کانون زبان قرآن، دسترسی 18/2/1403.
  20. لسانی فشارکی، محمّدعلی، «تفسیر سوره‏شناختی آیۀ نور»، وبگاه کانون زبان قرآن، دسترسی 18/2/1403.
  21. لسانی فشارکی، محمّدعلی، «شانزدهمین و هفدهمین سمینار علمی فرهنگی عاشوراشناسی»، وبگاه کانون زبان قرآن، دسترسی 18/2/1403.
  22. لسانی فشارکی، محمّدعلی و حسین مرادی ‌زنجانی، سوره‏شناسی (روش تحقیق ساختاری در قرآن)، نصایح، قم، 1394ش.
  23. ماتریدى، محمّد بن محمّد، تفسیر، تحقیق: مجدى‏ باسلوم، دار الکتب العلمیة، بیروت‏، 1426ق‏.
  24. مطهّری، مرتضی، آشنایی با قرآن (4)؛ تفسیر سورۀ نور، صدرا، تهران، 1373ش.
  25. مفید، محمّد بن محمّد، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، کنگرۀ شیخ مفید، قم، 1413ق.
  26. مقاتل بن سلیمان، تفسیر، تحقیق: عبدالله محمود شحاته، دار إحیاء التراث العربی‏، بیروت‏، 1423ق.‏
  27. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، قم، 1372ش.
  28. منسوب به ابن­مهران نیشابوری، «خلاصة الوقوف (رسالة فی کتابة المصحف)»، تصحیح محمّدرضا شهیدی‏پور و حجت‏اللّه بیاتانی، گنجینۀ بهارستان 15 (علوم قرآنى و روایى 3)، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شوراى اسلامى، تهران، 1385ش.
  29. منسوب به امام رضا؟ع؟، الفقه‏، مؤسسة آل البیت؟عهم؟، مشهد، 1406ق‏.
  30. یحیی بن سلام، تفسیر، دار الکتب العلمیة، بیروت، 1425ق.