مشکوة

مشکوة

عوامل مؤثّر بر تحقّق هم‌گرایی اجتماعی از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : علمی _ ترویجی

نویسندگان
1 دانش‌آموختۀ سطح سۀ حوزۀ علمیۀ خراسان (نویسندۀ مسئول).
2 استاد دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
چکیده
هم­گرایی اجتماعی به‌معنای هم‌افزایی، همکاری و هم­زیستی میان افراد جامعه و گروه‌های مختلف است؛ به‌گونه‌ای که حسّ مشترکی میان اعضا در راستای پیشرفت جامعه و افراد ایجاد شود. آیات الهی در پی آن­‌اند که در تمام شئون زندگی جمعی، پیوندهای اجتماعی و حسّ مشترک را بر محوریت اندیشه و فطرت انسانی سامان دهند. این رویکرد تفاوت‌های جوامع را محترم شمرده و استعدادهایشان را شکوفا می‌سازد.
پژوهش پیش رو به شیوۀ توصیفی ­ـ تحلیلی سامان یافته و با استناد به منابع کتابخانه‌ای در پی این است که با مراجعه به قرآن کریم و با استفاده از روش تحلیل محتوا، راهکارهای تحقّق هم­گرایی اجتماعی را تبیین کند.
توجه به فطرت، عقاید، فضایل اخلاقی و عدالت‌ورزی از راهکارهای هم­گرایی اجتماعی است که سعادت فرد و جامعه را تضمین می‌­کند؛ حال­‌آنکه هم­گرایی اجتماعی در نظام‌هایی مانند دموکراسی، در مقایسه با دیدگاه‌ قرآنی، به‌علت نبود شناخت واقعی از انسان، بسیار آسیب‌پذیر است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Factors Influencing the Achievement of Social Cohesion from the Holy Qur’an Perspective

نویسندگان English

Ali Zolfaqari 1
Mohammad Mirzaei 2
1 a third-level graduate, Khorasan Seminary (corresponding author)
2 associate professor, Razavi University of Islamic Sciences
چکیده English

Social convergence refers to the synergy, cooperation, and coexistence among individuals and various groups within a society, with the aim of creating a shared sense of purpose among members towards the advancement of both the community and individuals. Divine scriptures seek to establish social bonds and a common sentiment in all aspects of collective life, based on human thought and innate nature. This approach respects the differences among communities and helps flourish their potentials. This article employs a descriptive-analytical method, relying on library resources, to elucidate, through content analysis of the Holy Qur’an, strategies for achieving social convergence. Attention to human nature, beliefs, moral virtues, and justice are strategies for social convergence that ensure the well-being of individuals and society. In contrast, the extent of social convergence in other systems, such as democracy, is more vulnerable compared to the Qur’anic perspective due to the lack of a true understanding of human nature.

کلیدواژه‌ها English

Qur&‌rsquo؛ an
Society
Convergence
Solution
Social
1.   آقابخشی، علی و مینو افشاری راد، فرهنگ علوم سیاسی، چاپار، تهران، 1386ش.
2.   انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، سخن، تهران، 1381ش.
3.   جوادی آملی، عبدالله، ادب فنای مقرّبان، ج1، تحقیق و تنظیم محمّد صفایی، اسراء، قم، 1388(آ)ش.
4.   جوادی آملی، عبدالله،  ادب قضا در اسلام، تحقیق و تنظیم مصطفی خلیلی، اسراء، قم، 1390ش.
5.   جوادی آملی، عبدالله، اسلام و محیط­­زیست، تحقیق و تنظیم عباس رحیمیان، اسراء، قم، 1388(ب)ش.
6.   جوادی آملی، عبدالله، تسنیم؛ تفسیر قرآن کریم، ج40، تنظیم و ویرایش علی اسلامی، اسراء، قم، 1389(آ)ش.
7.   جوادی آملی، عبدالله، تسنیم؛ تفسیر قرآن کریم، ج5، تنظیم عبدالکریم عابدینی، اسراء، قم، 1388(ج)ش.
8.   جوادی آملی، عبدالله، تسنیم؛ تفسیر قرآن کریم، ج26، تحقیق و تنظیم حسین اشرفی، اسراء، قم،1394ش.
9.   جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن کریم؛ جامعه در قرآن، ج17، تحقیق مصطفی خلیلی، اسراء، قم، 1398ش.
10.    جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن کریم؛ فطرت در قرآن، ج12، تنظیم و ویرایش محمّدرضا مصطفی­پور، اسراء، قم، 1396ش.
11.    جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن کریم؛ مبادی اخلاق در قرآن، ج10، تنظیم و ویرایش حسین شفیعی، اسراء، قم، 1387ش.
12.    جوادی آملی، عبدالله، حق و تکلیف در اسلام، تحقیق و تنظیم مصطفی خلیلی، اسراء، قم، 1388(د)ش.
13.    جوادی آملی، عبدالله، رحیق مختوم، ج12، تحقیق قاسم جعفرزاده، اسراء، قم، 1384ش.
14.    جوادی آملی، عبدالله، سرچشمۀ اندیشه، ج2، تنظیم عباس رحیمیان محقق، اسراء، قم، 1385ش.
15.    جوادی آملی، عبدالله، نسبت دین و دنیا، تحقیق و تنظیم علیرضا روغنی موفق، اسراء، قم، 1387ش.
16.    جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه: ولای‍ت‌، ف‍ق‍اه‍ت‌ و ع‍دال‍ت‌، تنظیم و ویرایش محمّد محرابی، اسراء، قم، 1389ش.
17.    خامنه‌ای، سیّد علی، آداب روزه­داری؛ احوال روزه­داران، انقلاب اسلامی، تهران، 1397ش.
18.    خامنه‌ای، سیّد علی، پایگاه اطلاع­رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، https://farsi.khamenei.ir/
19.    دهخدا، علی­اکبر، لغت­نامه، روزنه، تهران، 1373ش.
20.    صدر، محمّدباقر، بارقه‌ها، ترجمۀ امید مؤذنی، انتشارات دارالصدر، 1393ش.
21.    طباطبایی، محمّدحسین، ترجمۀ تفسیر المیزان، ترجمۀ محمّدباقر موسوی قوچانی، جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیه، قم، 1374ش.
22.  طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تصحیح سیّد هاشم رسولی محلاتی و فضل­الله یزدی طباطبایی، ناصرخسرو، تهران، 1372ش.
23. طریحی، فخرالدین بن محمّد، مجمع البحرین، مکتبة المرتضویة، 1375ش.
24. طوسی، محمّد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، تصحیح: احمد حبیب عاملی، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، بی­تا.
25. عمید، حسن، فرهنگ عمید، فرهنگ نما، تهران، 1389ش.
26. فضل‌‌الله، محمّدحسین، من وحی القرآن، دار الملاک، بیروت، 1419ق.
27. کلینی، ابوجعفر محمّد بن یعقوب، الکافی، تحقیق: علی‌اکبر غفاری و محمّد آخوندی، دار الکتاب الاسلامیة، تهران، 1407ق.
28. کولائی، الهه، اکو و هم­گرایی منطقه‌ای، مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه، تهران، 1379ش.
29. مدرّسی، سیّد محمّدتقی، من هدی القرآن، دار محبی الحسین، تهران، 1419ق.
30. مطهری، مرتضی، آیندۀ انقلاب اسلامی ایران، صدرا، تهران، 1402(آ)ش.
31. مطهری، مرتضی، اسلام و نیازهای زمان، صدرا، تهران، 1402(ب)ش.
32. مطهری، مرتضی، انسان‌شناسی قرآن، صدرا، تهران، 1402(ج)ش.
33. مطهری، مرتضی، انسان کامل، صدرا، تهران، 1402(د)ش.
34. مطهری، مرتضی، تعلیم و تربیت در اسلام، صدرا، تهران، 1402(هـ)ش.
35. مطهری، مرتضی، جامعه و تاریخ، صدرا، تهران، 1401(آ)ش.
36. مطهری، مرتضی، سیری در سیرۀ ائمۀ اطهار، صدرا، تهران، 1402(ز)ش.
37. مطهری، مرتضی، فطرت، صدرا، تهران، 1401(ب)ش.
38. مطهری، مرتضی، یادداشت‌های استاد مطهری، صدرا، تهران، 1378ش.
39. مکارم شیرازی، ناصر، اخلاق در قرآن، مدرسۀ امام علی بن ابی­طالب؟ع؟، قم، 1385ش.
40. مکارم شیرازی، ناصر، الأخلاق فی القرآن، مدرسۀ امام علی بن ابی‌طالب؟ع؟، قم، 1386ش.
41. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1374ش.
42. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، پیام امام امیر المؤمنین؟ع؟، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1375ش.
43. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، پیام قرآن، دارالکتب الإسلامیه، تهران، 1381ش.
44. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، دائرة­المعارف فقه مقارن، مدرسۀ امام علی بن ابی‌طالب؟ع؟، قم، 1390ش.
45. نهج­البلاغه، ترجمۀ محمّد دشتی، مشهور، قم، 1379ش.
46. ولایتی، علی­اکبر و سعید محمّدی، «تحلیل تجارب هم­گرایی در جهان اسلام»، دوفصلنامۀ دانش سیاسی، شمارۀ ۱۱، بهار و تابستان 1389ش.
47.  موسوی خمینی، سیّد روح­الله، چهل حدیث، رجاء، تهران، 1368ش.