مشکوة

مشکوة

تحلیل انتقادی آراء تفسیری غلام احمد پرویز درباره آیه 34 سوره نساء

نوع مقاله : علمی _ ترویجی

نویسندگان
1 دکترای تفسیر تطبیقی دانشگاه قم(نویسنده مسئول).
2 استادیار دانشگاه شهرکرد گروه علوم قرآن و حدیث.
10.22034/mishkat.2025.534470.2588
چکیده
آیه 34 نساء یکی از آیات پرچالش میان مفسران و اندیشه‌وران اسلامی بوده است که گاه آراء مختلف و متعارضی در تفسیر این آیه بیان شده است. این پژوهش به دنبال بررسی آراء تفسیری یکی از قرآنیان شبهه قاره هند به نام غلام احمد پرویز در ارتباط با این آیه است تا صحت و سقم روش و آراء تفسیری ایشان مشخص گردد. بر همین اساس این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی، آراء تفسیری غلام احمد پرویز را ذیل این آیه مبارک بیان داشته و با بررسی تحلیلی نگره های مفسران و ادله تفسیری دیگر، آراء ایشان را مورد مداقّه و واکاوی قرار داده است. از نتیجه پژوهش برمی‎آید که غلام احمد پرویز با اتکاء به منهج قرآنیان در تفسیر آیات و عدم استفاده جامع از قواعد تفسیری، این آیه مبارک را در مجرای اصلی خود تفسیر نکرده است. تفسیرِ «زن و مرد» در این آیه به مردان و زنان جامعه و نه زن و شوهر، تفسیر «قوامیت» به خدمتگزاری مرد، تطبیق انحصاری «حافظات للغیب» به محافظت از جنین و اطلاق «نشوز » به نافرمانی زنان در جامعه و «ضرب» به مجازات دادگاهی از مهم‌ترین آراء ایشان در ذیل این آیه مبارک است. به نظر می رسد با توجه به سیاق آیه، روایات و معنای مفرداتی واژگان به کار رفته در این آیه مبارک، این آراء با نقدی جدی روبه روست.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Critical Analysis of Ghulam Ahmad Parviz's Commentary on Verse 34 of An-Nisa Surah

نویسندگان English

Bab-Allah Mohammadi Nabikandi 1
Asghar Tahmasbi Baldaji 2
1 PhD, Comparative Interpretation, Qom University, Lecturer at Farhangian University
2 Assistant Professor, Department of Qur'an and Tradition Sciences, Shahrekord University (Corresponding Author)
چکیده English

Verse 34 of An-Nisa Surah has been one of the most challenging verses among Islamic commentators and thinkers, with sometimes different and conflicting opinions expressed in the interpretation of this verse. This study seeks to examine the interpretative opinions of one of the Qur'an scholars of the Indian subcontinent, Ghulam Ahmad Parviz, regarding this verse in order to determine the accuracy and validity of his interpretative methods and opinions. The interpretation of “man and woman” in this verse as referring to men and women in society and not husband and wife, the interpretation of “manager” as serving men, the exclusive application of “guarding the secret” to protecting the fetus, and the application of “rebellious” to women’s disobedience in society and “beat” to judicial punishment are among his most important opinions regarding this blessed verse. It seems that considering the context of the verse, the narrations, and the specific meaning of the words used in this blessed verse, these opinions face serious criticism. 

کلیدواژه‌ها English

Verse 34 of An-Nisa Surah
Gholam Ahmad Parviz
Qur'anists
Interpretationism
1.   قرآن کریم.
2.    ابن‌بابویه، محمدبن علی (شیخ صدوق)، من لایحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1404ق.
3.    ابن‌عاشور، محمدطاهر، تفسیر التحریر و التنویر، مؤسسۀ التاریخ العربی‏، بیروت، 1420ق.
4.    ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، دارالکتب العلمیه، بیروت، 1419ق.
5.    ابن منظور، محمد، لسان العرب، دارصادر، بیروت، 1414ق.
6.   ابوالفتوح‌رازى، حسین‌بن‌على‏، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن‏، بنیاد پژوهش‌هاى اسلامى، مشهد، 1408ق.
7.   احمدخان، سر سید، تفسیر القرآن و هو الهدی و الفرقان، ترجمه سید محمدتقی فخر‌داعی‌گیلانی، نشر آفتاب، تهران، 1334ش.
8.   الهی‌بخش، خادم حسین، القرآنیون و شبهاتهم حول السنّه، مکتبة الصدیق للنشر و التوزیع، طائف، 2000م.
9.   امریتسری، احمد الدین، تفسیر بیان للناس، طبعة امریتسر، هند، بی‌تا.
10.       امین، قاسم ، تحریر المرأه، المجلس الاعلی للثقافه، قاهره، 1889م.
11.       آقایی، سیدعلی، «قرآن‌بسندگی و انکار حجیت حدیث، بررسی خاستگاه و اندیشه‌های اهل قرآن/ قرآنیون»، معرفت اسلامی، سال اول، شمارۀ3، 1389ش.
12.        آل‌غازی، عبدالقادر، بیان المعانی، مطبعة الترقی، دمشق، 1382ش.
13.        باجوری، جمال محمد فقی رسول، المرأة فی الفکر الاسلامی، بی‌نا، عراق، ۱۹۸۶م.
14.        بلاغی، محمدجواد، آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن، وجدانی، قم، بیتا؛ بنیاد بعثت، قم، 1420ش.
15.        بنت الشاطی، عایشه، الاعجاز البیانی للقرآن و مسائل ابن‌الازرق، دارالمعارف، قاهره، بیتا.
16.        بیضاوی، عبدالله‌بن عمر، انوار التنزیل و اسرار التأویل، داراحیاء التراث العربی، بیروت، 1418ق.
17.        پرویز، غلام احمد، طاهره کی نام خطوط، اداره طلوع اسلام گلبرگ، لاهور، 2001م.
18.        پرویز، غلام احمد، قرآنی فیصلی، مکتبه سعید ناظم‌آباد، کراچی، 1965م.
19.        پرویز، غلام احمد، مفهوم القرآن، اداره طلوع اسلام گلبرگ، لاهور، بیتا.
20.        ترکمان پری، منظر و همکاران، «دیدگاه مفسران و قرآن‌پژوهان معاصر دربارۀ تعدد زوجات: تحلیل و مقایسه دیدگاه‌ها»، زن و مطالعات خانواده، شماره 58، 1401ش، ص 41-62.
21.        ثعالبی، عبدالرحمن‌بن محمد، تفسیر الثعالبى؛ الجواهر الحسان فى تفسیر القرآن‏، داراحیاء التراث العربی‏، بیروت، 1422ق.
22.        جعفری، محمدتقی، ترجمه و تفسیر نهج البلاغه، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، 1361ش.
23.       جوادی‌آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، نشر اسراء، قم، 1383ش.
24.        جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیه، دارالعلم للملایین، بیروت، 1404ق.
25.     جیراج‌پوری، محمداسلم، تعلیمات القرآن، بی­نا، دهلی، 1934م.
26.     چکرالوی، عبدالله، برهان الفرقان علی صلاة القرآن، مطبعه پنجاب سیالکوت، پنجاب، بیتا.
27.     چکرالوی، عبدالله، ترجمة القرآن بآیات الفرقان، اداره طلوع اسلام گلبرگ، لاهور، 1906م.
28.      حرّ عاملی، محمدبن حسن ، تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعه، آل‌البیت؟عهم؟، قم، 1414ق.
29.      حسینی طهرانی، محمدحسین، رسالة بدیعة فی تفسیر آیة «الرجال قوّامون علی النساء»، بینا، بی‌جا، بیتا.
30.     حکیم، محسن، مستمسک العروة الوثقی، دارالتفسیر، قم، بیتا.
31.     دراز، محمد عمر، دولت پرویز ، اداره طلوع اسلام گلبرگ، لاهور، ۱۹۹۲م.
32.     راغب‌اصفهانى، حسین‌بن‌محمد، مفردات ألفاظ القرآن، دارالقلم­، بیروت، 1412ق.
33. رضایی هفتادر، حسن، محمد قاسمی‌شوب و صفر نصیریان، «ارزیابی نظریۀ غلام احمد پرویز، متفکر قرآنی شبه قارّه، در تجدیدپذیری وحی سنت»، پژوهشنامۀ کلام، دورۀ هشتم، شمارۀ 15، 1400ش، ص185-203.
34. زارع ابراهیمآباد، هاشم، «بررسی سیر تفسیری آیۀ 34 سورۀ نساء  <الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ>از دیدگاه برخی از اندیشمندان معاصر»، مجلۀ دین و دنیای معاصر، دورۀ سوم، شمارۀ 1، 1395ش، ص 85-106.
35. زمخشرى، محمودبن‌عمر، الکشّاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل‏، دارالکتاب العربی، بیروت، 1407ق.
36. سبزواری، محمدباقر، کفایة الاحکام، مؤسسۀ نشر اسلامی، قم، 1423ق.
37. سبزواری، ‌هادی‌بن‌مهدی، شرح منظومة السبزواری، به کوشش حسن حسن‌زاده‌آملی، ناب، تهران، 1417ق.
38. شاهد، رئیس اعظم، قرآن‌پژوهی در شبه قارۀ هند، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، قم، چاپ دوم، 1398ش.
39. شبّر، عبدالله، الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین، مکتبة الالفین، کویت، 1407ق.
40. شوکانی، محمد، فتح القدیر، دارابن‌کثیر، دمشق، 1414ق، بیتا.
41. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، دارالتعارف، بیروت، 1390ش.
42. طبرسی، فضل‌بن ‌حسن‌، مجمع‌ البیان لعلوم القرآن، المکتبة العلمیة الاسلامیه، تهران، 1372ش.
43. طبری، محمدبن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، دارالمعرفه، بیروت، 1412ق.
44. طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، مرتضوی، تهران، 1362ش.
45. طنطاوی، محمد، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، نهضة مصر، قاهره، 1997م،
46. طوسی، محمدبن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن‏، داراحیاء التراث العربی‏، بیروت، بیتا.
47.  طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیرالقرآن، انتشارات اسلام، تهران، 1378ش.
48. عبود، عبدالغنی، الاسرة المسلمة و الاسرة المعاصره، بی‌نا، قاهره، ۱۹۷۹م.
49. غروی نایینی، نهله و حامد مصطفوی‌فرد، «بررسی رویکرد مفسران در تفسیر آیۀ 34 سورۀ نساء»، تحقیقات علوم قرآن و حدیث، شمارۀ 2، 1393ش، ص54-86.
50. فخررازى، محمدبن‌عمر، التفسیر الکبیر، داراحیاء التراث العربى‏، بیروت، 1420ق.
51. قرائتی، محسن، تفسیر نور، مرکز فرهنگى درس‌هایى از قرآن‏، تهران، 1388ش.
52. قرشی، علی‌اکبر، تفسیر احسن ‌الحدیث‌، بنیاد بعثت‌، تهران، 1377ش.
53. قمی، علی‌بن ‌ابراهیم، تفسیر القمی، دارالکتاب، قم، 1363ش.
54. کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی: خانواده، شرکت سهامی انتشار، تهران، بیتا.
55. کبیسی، احمد، فلسفة نظام الاسرة فی الاسلام، بینا، بغداد، ۱۴۱۰ق.
56. کلینی، محمدبن یعقوب، الکافی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1367ش.
57. کاشانى، ملا فتح­الله‏، منهج الصادقین فی إلزام المخالفین‏، کتاب‌فروشى اسلامیه، تهران، بیتا.
58. ماوردی، علی‌بن محمد ، النکت و العیون؛ تفسیر الماوردی، دارالکتب العلمیه، بیروت، بی‌تا.
59. محمد، محمود عبدالحمید، حقوق المرأة بین الاسلام والدیانات الأخری، قاهره، ۱۴۱۱ق/۱۹۹۰م.
60. مدرّسی، محمدتقی، تفسیر هدایت، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، مشهد، 1377ش.
61. مدرّسی، محمدتقی، من هدی القرآن، دارمحبّی الحسین؟ع؟، تهران، 1419ق.
62. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، 1368ش.
63. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، صدرا، قم، 1377ش.
64. معرفت، محمدهادی، التمهید فی علوم القرآن، تمهید، قم، 1388ش.
65. مغنیه، محمدجواد، التفسیر المبین، دارالکتب الاسلامی، قم، 1425ق.
66. مقدادی، محمدمهدی، «ریاست مرد در رابطۀ زوجیت»، نامۀ مفید، شمارۀ 33، 1381ش.
67. مکارم‌شیرازی، ناصر و همکاران، تفسیر نمونه‌، دارالکتب الإسلامیه، تهران، 1374ش.
68. منتظری، حسین‌علی، نظام الحکم فی الاسلام، نشر سرایی، تهران، 1380ش.
69. میبدى، رشیدالدین، کشف الاسرار و عدّة الابرار، امیر­کبیر، تهران، 1371ش.
70. نجارزادگان، فتح‌الله، بررسی تطبیقی مبانی تفسیر قرآن، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران، 1391ش.
71. نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1366ش.
72. نریمانی، زهره، «بررسی و ارزش‌گذاری کاربست تضییق مفهومی در واژۀ ضرب در تفاسیر با محوریت آیۀ 34 سورۀ نساء»، پژوهشهای قرآن و حدیث، سال پنجاه و پنجم، شمارۀ 1، 1401ش، ص225-247.
73. وافی، علی عبدالواحد، بیت الطاعة و تعدّد الزوجات و الطلاق فی الاسلام، قاهره، ۱۹۶۰م.
74. هاشمی رفسنجانی، اکبر، تفسیر راهنما، بوستان کتاب (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی)، قم، 1386ش.