مدیریت خانواده در قرآن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو مجلس خبرگان رهبری

چکیده

قرآن کریم در آیات 34 و 35 سوره نساء دربارۀ مدیریت خانواده و روابط زن و شوهر و تکلیف و وظایف آن‏ها و نزدیکان آنان مطالب آموزنده‏اى دارد که حائز اهمیت مى‏باشد. در آیات یادشده تفسیر با فقه و کلام به هم پیوند خورده و مباحث متعددی را ایجاد کرده است.
ابتدا خداوند مدیریت را بر عهده مرد معرفى کرده، دو سبب براى آن بیان مى‏نماید و بعد از آن هم به دو ویژگى همسران شایسته اشاره مى‏فرماید و سرانجام شیوه برخورد با زنان سرکش و ناشایست را در سه مرحله اندرز و قهر و تنبیه بیان مى‏نماید.
موضوع «ضرب» عنوانى است که سبب اعتراض مخالفان گردیده و ایجاد شبهه براى افراد کم‏اطلاع کرده است.
در این مقاله ضمن بیان دقایقى از آیه مبارکه، موضوع مذکور با توجه به اطراف و جوانب حکم آن، که بیانگر عدالت حقوقى است و سبب پیشگیرى از دلسردى و طلاق مى‏شود بررسى گردیده و به مهر و محبتى که باید فرد نسبت به همسر خویش داشته باشد اشارت رفته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Family Management in the Qu’ān

نویسنده [English]

  • Muhammad Hadi ‘Abd Khuda’i

چکیده [English]

The Holy Qur’ān has important instructive material in verses 34 and 35 of Sūrat al-Nisā about family management, relationship of spouses, and their duties and the duties of their near of kin. In the above-mentioned verses, interpretation has joined with jurisprudence and theology and created numerous discourses.
First, God has introduced management as the man’s commitment and stated two reasons for it; then, He has pointed out two characteristics of decent wives and finally stated the way to deal with the refractory and indecent women in three phases of admonition, falling out with, and punishment.
Ḍarb (beating [lightly]) is a topic that has caused the protest of the opponents and created misconception for the lowly-informed individuals.
Giving an accurate explanation of this blessed verse, this article studies the above-mentioned topic in terms of the peripheries and margins of its decree, which indicates the legal justice and a means of preventing disappointment and divorce, and mentions the affection and kindness that one has to have toward his wife.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Family Management
  • disobedience (nushūz)
  • Family Consolidation
  • beating of women

1. نهج البلاغه.

2. خمینى، سید روح‏اللّه‏، تحریر الوسیله، مطبعة الآداب، نجف اشرف، چاپ دوم: 1390ق.

3. راغب اصفهانى، حسین بن محمّد، مفردات الفاظ القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودى، دمشق _ دارالقلم، بیروت _ دارالشامیه، 1412ق.

4. رضا، محمّدرشید، تفسیر المنار، دار المعرفه، بیروت، بى‏تا.

5 . طبرسى، فضل بن حسن، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، کتابخانه آیة‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى، قم، 1403ق.

6. فاضل مقداد، مقداد بن عبداللّه‏، کنز العرفان فى فقه القرآن، مرتضوى، تهران، 1343.

7. فخر رازى، محمّد بن عمر، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر)، دار احیاء التراث العربى، بیروت بى‏تا.

8 . گروه نویسندگان، الأسرة فى رحاب القرآن و السنّه، با اشراف دکتر محمّدهادى عبدخدایى، بنیاد پژوهشهاى اسلامى، مشهد، چاپ دوم: 1391 ش/ 1434ق.

9. مجلسى، محمّدباقر، بحار الانوار، دار احیاء التراث العربى، بیروت، چاپ سوم: 1403ق.

10. معرفت، محمّدهادى، شبهات و ردود، مؤسسه التمهید، 1423ق.

11. نجفى، محمّدحسن، جواهر الکلام، تحقیق مؤسسة النشر الاسلامى، قم، 1417ق.