کاوشی در پیوستگی قول و عمل، در نهج‌البلاغه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده الهیات دانشگاه مازندران

2 دانشجوی دکتری دانشگاه الزهرا

چکیده

مبانی نظری مکتب اسلام در تمام ابعاد حیات بشری، سبک زندگی ویژه­ای را به نمایش می‌گ­ذارد که با پیاده­‌سازی آن، سعادت دنیوی و اخروی همگان تضمین خواهد شد. از جمله مبانی نظری اسلامی، مبانی اخلاقی است که یکی از ضروری­ترین گزاره­‌های آن، «قول توأم با عمل» می­باشد. امیرمؤمنان علی(ع) همواره بر پایبندی به این اصل مهم، توصیه فرمودند. این پژوهش با عنایت به این مهم، با روش توصیفی- تحلیلی، اصل «پیوستگی قول و عمل» را ضمن بیان اشارات صریح و غیرصریح امام علی(ع) در نهج البلاغه، مورد واکاوی قرار داده و سپس، ضرورت آن را تبیین کرده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که قِوام و نیز حفظ سلامت تمامی حوزه­‌های زندگی بشری اعم از حوزه­ علمی، دینی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی، منوط به رعایت اصل اخلاقی «همراهی قول و عمل» و نهادینه­‌شدن آن در جامعه می­‌باشد. پایبندی عملی افراد نسبت به تعهدات اجتماعی، سیاسی و تجاری، راهکار بسیار مناسبی برای نهادینه­­‌شدن آن است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

An Exploration into the Interconnectedness of Speech and Action in Nahj al-Balāgha

نویسندگان [English]

  • Zaynab al-Sadat Husayni 1
  • Hajar Asadi 2

چکیده [English]

The theoretical principles of the Islamic school of thought demonstrates a special lifestyle in all dimensions of human life, by whose implementation the happiness of this world and the world to come would be guaranteed for all people. Included in the Islamic theoretical principles are the ethical principles and one of its most essential propositions is the “speech accompanied by action”. Amīr al-Mu’minīn ‘Alī (A.S.) has constantly recommended this important principle. Taking this important issue into consideration, the present article has with the descriptive-analytical method explored into the principle of the “interconnectedness of speech and action” while stating the explicit and implicit allusions of Imam ‘Alī in Nahj al-Balāgha and then explained its necessity. The outcomes of this research suggest that the consistency and maintenance of the well-being of human life in all its fields, including the scientific, religious, economic, political, and social fields are dependent upon the ethical principle of “accompaniment of speech and action” and its institutionalization in society. People’s practical abiding by the social, political, and commercial commitment is a very suitable working method for its institutionalization.    

کلیدواژه‌ها [English]

  • Amīr al-Mu’minīn (A.S.)
  • Science
  • action
  • Speech
  • Nahj al-Balāgha

1. قرآن کریم.

2. نهج­‌البلاغه، ترجمۀ محمد دشتی، مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمؤمنین7، قم، چاپ دوم، 1384ش.

3. بحرانى، ابن­میثم، شرح نهج البلاغه، ترجمۀ قربانعلی محمدى‏مقدم و علی‏اصغر نوایى‏، بنیاد پژوهشهای اسلامی، مشهد، 1417ق.

4. پرسته، مصطفی، «هماهنگی قول و فعل حاکمان مسلمان و تأثیر آن بر جامعه از دیدگاه امیرالمؤمنین علی7»، مجلۀ فروغ وحدت، س 7، ش 26،‌ 1390ش.

5. عبادی نیک، علی­اکبر؛ حمیدرضا، رضانیا، «ارزیابی نگاه عمل گرایانه به دین»، دانشکدۀ علوم حدیث، قم، 1391ش.

6. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ترجمۀ سیدجواد مصطفوى، کتاب‏فروشى علمیه اسلامیه، تهران، بی‏تا.

7. کیان، حسین؛ سید محمد میردامادی؛ سید محمدمهدی جعفری، عمل­گرایی و نقش آن در ساختار جامعه از دیدگاه امام علیبا تکیه بر نهج البلاغه، دانشگاه پیام نور، دانشکدۀ الهیات و علوم اسلامی، 1391ش.

8. مجلسى، محمدباقر‏، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، اسلامیه‏، تهران، بی‏تا.

9. مطهرى‏، مرتضی، مجموعه­ ‏آثار استاد شهید مطهرى _ (حکمت­ها و اندرزها (1و 2))، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، مجموعه نرم‏افزارهای نور، اولین مجموعه، قم، بی‏تا.

10. مقدس‏نیا، سید محمد و  محمدمهدی محمدی، آداب معاشرت، مرکز تحقیقات اسلامی سپاه، 1377ش.

11. مکارم شیرازى، ناصر، پیام امام امیرالمؤمنین؛ شرحى تازه وجامع بر نهج البلاغه، نرم‏افزار المکتبة الشامله، بی‏تا.

12. منتظری، حسینعلی، درس‏هایی از نهج البلاغه، انتشارات سرایی، تهران، 1382ش.

13. هادی­زاده، محمدرضا و سیدحسن سید محمدی شال، حکمت­های نهج البلاغه، نشر تابان، تهران، چاپ دوم، 1386ش.