مشکوة

مشکوة

برشی از دردنامه شیعیان در سده چهارم هجری

نوع مقاله : علمی _ ترویجی

نویسنده
محمدحسن پاکدامن
بنیاد پژوهش‌های اسلامی _ گروه تراجم و انساب
چکیده
نامه ادبی و حماسیِ ابوبکر محمد بن عباس خوارزمی ( 323_ 3۶8ق) به شیعیان نیشابور را می‌توان به عنوانِ یکی از سرنخ‌های بازشناسی وضعیتِ شیعیانِ سده چهارم هجری در سرزمین‌های شرقیِ خلافتِ اسلامی، موردِ گفتمان و واکاوی قرار داد. توجه به نوعِ گفتمانِ این رساله، زمینه‏ساز تعمق و اندیشه بیشتر در مباحثِ تاریخی به ویژه پژوهش‌های مردم‏شناسیِ درون نهادیِ شیعه می‏گردد؛ که در گذر از آن، واقعیت‌های تاریخی را آن‌گونه که بوده باور نماییم و در مسیر عبرت‌های برآمده از آن، گام برداریم.
کلیدواژه‌ها
مصائب شیعیان
نیشابور سدۀ چهارم
فرهنگِ تشیع
بقاع متبرکه
عالمان و سادات
ابوبکر محمد بن عباس خوارزمی
فرقه‌های نو پدید

عنوان مقاله English

A Section of the Shī‘a Apology in the Fourth/Tenth Century

نویسنده English

Muhammad Hasan Pakdaman
چکیده English

The literary and epic letter of Abū Bakr Muḥammad b. ‘Abbās Khawrazmī (323/934 – 368/978) to the Shi‘as of Nayshabur can be discussed and explored into as a clue to the recognition of the situation of Shi‘as in the Eastern lands of the Islamic Caliphate in fourth/tenth century. Attending to the type of discourse in this treatise would pave the ground for further deliberation on the historical discourses, especially the intra-institutional Shi‘ī anthropological researches. It is through this process that we may believe its historical realities as they were and step toward learning the lessons provided thereby.

کلیدواژه‌ها English

Shi‘as
Nayshabur
Shi‘ī culture
sacred tombs
scholars and Sādāt (descendants of the Prophet – S.A.W.)
newly emerged sects
  1. آقابزرگ تهران، محمدمحسن، الذریعه، دارالاضواء، بیروت، 1۴03ق.
  2. ابن اثیر، عزالدین علی، الکامل فی التاریخ، دارصادر للطباعة و النشر، بیروت، 19۶۶م.
  3. ابن خلکان، شمس‏الدین احمد، وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان، تحقیق احسان عباس، دار الثقافه، بیروت، بی‌تا.
  4. امین، سید محسن، الحصون المنیعه، بی‌نا،بی‌جا، 132۶ق.
  5. آئینه‏وند، صادق، ادبیات انقلاب در شیعه، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، 13۶2ش.
  6. باسورث، ادموند، سلسله‏های اسلامی، ترجمه فریدون بدره‏ای، مرکز بازشناسی اسلام و ایران، 1381ش.
  7. ثعالبی، عبدالملک، یتیمة الدهر،  تحقیق: مفید محمد قمحیه، دارالکتب العلمیه، بیروت، 1۴03ق.
  8. جعفریان، رسول، تاریخ تشیع در ایران، انصاریان، قم، 137۵ش.
  9. خوارزمی، ابی‏بکر محمد بن عباس، رسائل خوارزمی، تحقیق محمدمهدی پورگل، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، تهران، 138۴.
  10. دشتی، محمد، «تشیع در نیشابور»، تاریخ در آینه پژوهش، ش ۵، تاریخ: 1۶/10/1387.
  11. ذهبی، شمس‏الدین محمد، تاریخ الاسلام، تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، دارالکتاب العربی، بیروت، 1۴07ق.
  12. سمعانی، عبدالکریم، الانساب، تحقیق عبدالله عمر البارودی، دارالجنان للطباعة و النشر و التوزیع، بیروت، 1۴08ق.
  13. شرفایی محسن و محمدحسین محمدپور، « جستاری در پراکندگی زیدیه از آغازِ پیدایش تا دوره معاصر»،  [مجموعه مقالات فی رحاب الامام علی7]، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، مشهد، 1393ش.
  14. صفدی، خلیل‏الدین ابیک، الوافی بالوفیات، دار احیاء التراث، بیروت، 1۴20ق.