دوران ولایتعهدی امام رضا علیه السلام در خراسان با تحولاتی عمده همراه است.امام اگرچه با نارضایتی به‌ ولایتعهدی تن داد،اما خود را از تما فعالیت‌های سیاسی و حکومتی دور نمود.حضور مأمون در مرو و نقش فضل بن سهل وزیر وی در اداره امور خلافت اسلامی سبب شده بود تا جهان اسلام دستخوش‌ آشوب و هرج‌ومرج گردد.شورش‌های پیاپی در مصر،سوریه،یمن،عراق و دیگر شهرهای اسلامی‌ نتیجه حضور مأمون در مرو بود.امام علیه السلام با آگاهی از ضرورت انسجام جامعه اسلامی برای برقراری‌ آرامش به سرزمین‌های مسلمانان،مأمون را از غفلت خویش آگاه کرده،ضرورت عزیمت به بغداد را به‌ وی گوشزد نمودند.تأثیر مستقیم ولایتعهدی امام علیه السلام در رفع شورش‌های علویان بسیار مهم بود.در این میان اقدامات دیگر امام رضا علیه السلام در تعالیم دینی شیعیان و مناظرات آن حضرت با علمای ادیان، در جهت وحدت و وفاق دینی جامعه اسلامی برمبنای توجه به اصول اعتقادات ادیان قابل توجه‌ است.